11 oktober 2026

Wie fokt er morgen nog Old English Sheepdogs?

Wist u dat in 2025 één reu vader was van ongeveer een kwart van alle in Duitsland geboren pups?
Het ging om vijf nesten bij vijf verschillende fokkers. Ook in eerdere jaren was een groot deel van de pups afkomstig van één reu.Ik fok al meer dan een halve eeuw. Voor vers bloed ben ik naar Amerika gevlogen en heb ik door heel Europa gereisd, tot ver achter het toenmalige IJzeren Gordijn. De juiste reu vinden was een uitdaging, maar ik ben die nooit uit de weg gegaan en dat doe ik nog steeds niet. Juist omdat ik al zo lang fok, maak ik me grote zorgen over de ontwikkeling die zich nu in Duitsland aftekent, maar ook in de rest van Europa. Nu alle gegevens beschikbaar zijn, is het tijd om die zorgen in een artikel op te schrijven en met harde feiten te onderbouwen.

Een ras verdwijnt niet van de ene op de andere dag

Voor velen van ons is de Old English Sheepdog meer dan alleen een hond. Het is een passie en al tientallen jaren een deel van ons leven. Daarom moeten we samen kijken naar de ontwikkeling in Duitsland: er zijn steeds minder fokkers en steeds minder nesten.

Een ras verdwijnt geleidelijk. De ene fokker stopt, de andere heeft zijn laatste nest. Sommigen fokken niet verder omdat het steeds moeilijker wordt een geschikte partner te vinden. Jongere mensen wagen de stap niet, omdat fokken hun te ingewikkeld of te riskant lijkt.

Zo zijn er geleidelijk steeds minder fokkers, nesten en pups. Tot we ons op een dag afvragen: waar zijn al die Old English Sheepdogs gebleven?

Dat is niet alleen een gevoel. In Duitsland daalde het aantal nesten van 30 in 2015 naar 17 in 2025. Het aantal pups liep in dezelfde periode terug van 204 naar 97.

Dat is een goede reden om samen na te denken over de toekomst van het ras.

Van elkaar leren

Van buitenaf lijkt fokken eenvoudig: een combinatie, een nest en pups die naar hun nieuwe families gaan. Iedere fokker weet dat er veel meer bij komt kijken. Elke beslissing brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Maandenlang verdiepen we ons in stambomen, gezondheidsuitslagen, type, beweging en karakter. We twijfelen, hopen en maken ons zorgen. Ook fokkers liggen ’s nachts wakker.

Soms loopt het ondanks een goede voorbereiding niet zoals gehoopt. En soms nemen we een beslissing die we achteraf anders zouden nemen. Ook dat hoort erbij.

Als iets anders verloopt dan verwacht, mag die ervaring niet verloren gaan. Ervaringen met een lijn, een gezondheidskwestie, een bepaalde combinatie of de voortplanting kunnen andere fokkers enorm helpen.

Door ervaringen te delen, kunnen fokkers van elkaar leren. Dat geldt zowel voor successen als voor situaties die anders liepen dan verwacht. Het gaat er niet om iemand de schuld te geven, maar om kennis te bewaren en toekomstige beslissingen beter af te wegen.

Ervaren fokkers beschikken over kennis die in de loop der jaren is opgebouwd: over stambomen en lijnen, type en karakter, gezondheidsuitslagen, de keuze van een dekreu en ook dracht, geboorte en de zorg voor het nest. Daar horen ook ervaringen bij met situaties die niet volgens plan verlopen. Die kennis mag niet verloren gaan wanneer iemand stopt met fokken.

Een gesprek met een ervaren fokker kan een beginner vertrouwen geven en helpen om beslissingen zorgvuldig af te wegen.

Ruimte voor nieuwe fokkers

Nieuwe fokkers zijn belangrijk voor de toekomst van het ras. Ervaren fokkers kunnen eigenaren begeleiden die overwegen om met hun hond de volgende stap te zetten.

Wie nadenkt over een eerste nest, hoeft niet meteen alles te weten. Iedere ervaren fokker is ooit begonnen met vragen, twijfels en onverwachte situaties. Velen van ons kregen destijds steun van anderen. Die ervaring kunnen we nu doorgeven.

Wie wil beginnen, kan baat hebben bij begeleiding door ervaren mensen. Stel vragen, leer stambomen en gezondheidsuitslagen begrijpen en leg contact met andere fokkers. Het welzijn van de honden blijft bij iedere beslissing de belangrijkste maatstaf.

Ervaren fokkers kunnen hun kennis doorgeven en er zo aan bijdragen dat waardevolle ervaring niet verloren gaat wanneer zij stoppen.

Fokken brengt slapeloze nachten, dierenartsbezoeken en moeilijke beslissingen met zich mee. Niemand mag zich gedwongen voelen om te fokken en het welzijn van de honden staat altijd voorop. Als een teef gezond en geschikt is en aan de voorwaarden wordt voldaan, kan een zorgvuldig gepland nest bijdragen aan de toekomst van het ras.

Wat de cijfers laten zien

In 2025 was één reu de vader van 25 van de 97 in Duitsland geboren pups. Deze pups kwamen uit vijf nesten bij vijf verschillende fokkers. Dat komt overeen met ongeveer 29 procent van alle nesten dat jaar.

Ook in eerdere jaren was een groot deel van de pups afkomstig van één reu. In 2010 en 2021 ging het telkens om ongeveer een kwart, en in 2023 om meer dan een vijfde. Het was steeds een andere hond, maar de sterke concentratie op een klein aantal reuen keert telkens terug.

Tegelijkertijd dalen de totale aantallen. Een vergelijking van de perioden 2014–2019 en 2020–2025 laat zien:

Er zijn minder pups en tegelijkertijd worden er minder verschillende reuen ingezet. De invloed van een veelgebruikte reu kan bovendien via zijn zonen en kleinzonen doorwerken. Daardoor kunnen sommige lijnen steeds sterker vertegenwoordigd raken.

Fokkers kunnen goede redenen hebben om voor een bepaalde reu te kiezen, bijvoorbeeld vanwege gezondheidsuitslagen, type of beschikbaarheid. Wanneer veel fokkers echter dezelfde reu en zijn nakomelingen inzetten, kan de genetische diversiteit afnemen en kunnen andere lijnen minder vaak vertegenwoordigd zijn.

Dit beeld beperkt zich niet tot Duitsland, al verschilt de omvang ervan. In Nederland daalde het effectieve aantal dekreuen in dezelfde periode van 20 naar 15. In Zwitserland was tussen 2015 en 2019 al ongeveer 37% van alle pups afkomstig uit één vaderlijn. In Finland (van 16 naar 17) en Zweden (10 bleef 10) bleef het aantal daarentegen vrijwel gelijk. Beide populaties zijn klein, maar laten zien dat ook bij een klein ras het aantal dekreuen stabiel kan blijven.

De landen staan bovendien niet los van elkaar. Tussen 2020 en 2024 had meer dan de helft van de pups in deze vijf landen (54%, tegenover 46% in de voorgaande periode) een reu als vader die ook in een ander land was ingezet. In de vijf landen samen daalde het effectieve aantal dekreuen van 51 naar 34, terwijl het aantal pups in dezelfde periode slechts met 12% afnam. Een oplossing kan daarom niet alleen binnen één land worden gevonden.

Bron: stamboeken en fokgegevens uit Duitsland (CfBrH, DOESC), Nederland, Finland, Zweden en Zwitserland, 2010–2025.

Kunnen we deze ontwikkeling nog beïnvloeden?

Deels wel. De cijfers laten niet alleen zien dat er minder reuen worden ingezet. De pups zijn ook steeds meer afkomstig van een kleine groep reuen. Fokkers kunnen deze ontwikkeling beïnvloeden door bij iedere combinatie ook te letten op hoe breed de verschillende lijnen vertegenwoordigd zijn.

Daarom moeten we samen bespreken hoe we de beschikbare lijnen zo breed mogelijk kunnen benutten. Mogelijke aanknopingspunten zijn:

  • Eigenaren van dekreuen kunnen het aantal dekkingen per jaar beperken.
  • Bereken voor iedere combinatie de inteeltcoëfficiënt en kijk naar meer dan vier generaties.
  • Kijk niet alleen naar de reu zelf, maar ook naar hoe sterk zijn familie al in de populatie vertegenwoordigd is.
  • Houd bij een combinatie ook rekening met de mogelijkheden voor toekomstige generaties.

Samenwerking helpt daarbij. Fokkers kunnen verschillend denken over type, lijnen en combinaties. Dat hoort bij het fokken. Belangrijk is dat die verschillen de uitwisseling van kennis en de samenwerking niet in de weg staan. Niemand kan het ras alleen in stand houden en niemand hoeft die taak alleen op zich te nemen.

Een zorgvuldig gepland nest kan nieuwe mogelijkheden bieden voor toekomstige fokkers en lijnen.

Een persoonlijk bericht

Heeft u een vraag over een combinatie, een teef, een fokprobleem of een nest? U kunt altijd contact met mij opnemen. Ik denk graag met u mee en ondersteun beginnende fokkers waar ik kan met advies en praktische ervaring.

Ik heb niet op iedere vraag het perfecte antwoord. Misschien heb ik iets vergelijkbaars meegemaakt, ken ik iemand die kan helpen of kan ik een ervaring delen die een andere fokker helpt bij een beslissing.

Vragen stellen en ervaringen delen maakt het makkelijker om elkaar te ondersteunen. Zo blijft kennis behouden voor iedereen die zich voor het ras wil inzetten.

Samen verder

Wie al vele jaren met dit ras leeft, beschikt over waardevolle kennis. Door die kennis te delen, nieuwe fokkers te begeleiden en bewust te letten op een brede spreiding van de lijnen, vergroten we samen de kansen voor de volgende generatie Old English Sheepdogs.